Murzynek – co to za ciasto i skąd pochodzi
Murzynek to klasyk polskiej kuchni, tradycyjne wilgotne ciasto czekoladowe, które od pokoleń gości na stołach podczas rodzinnych uroczystości i zwykłych, niedzielnych popołudni. Jego historia jest ściśle związana z czasami, gdy dostęp do prawdziwej czekolady był ograniczony, a podstawą smaku i ciemnego koloru stawało się kakao. To właśnie ono, połączone z prostymi, dostępnymi składnikami, dało początek temu uwielbianemu deserowi. Nazwa „murzynek” nawiązuje oczywiście do intensywnie brązowego, niemal czarnego koloru ciasta, który uzyskuje się dzięki dużej ilości kakao. To ciasto o niepowtarzalnej, wilgotnej i pachnącej konsystencji, które doskonale smakuje samo, ale też stanowi wspaniałą bazę dla różnorodnych polew i kremów. Jego prostota i niezawodność sprawiły, że na stałe wpisało się w kanon domowych wypieków.
Historia tradycyjnego wilgotnego ciasta czekoladowego
Korzenie murzynka sięgają czasów powojennych, gdy gospodynie domowe musiały wykazywać się kreatywnością, aby przyrządzać smaczne desery z ograniczonych zasobów. Tradycyjny murzynek powstał jako odpowiedź na potrzebę stworzenia sycącego, czekoladowego ciasta bez użycia drogiej czekolady. Sekretem jego sukcesu okazało się połączenie kakao z wrzącą wodą, które wydobywało głębię aromatu i nadawało charakterystyczną, intensywną barwę. Ta metoda, przekazywana z pokolenia na pokolenie, jest kluczowa dla osiągnięcia idealnej tekstury. W przeciwieństwie do wielu innych wypieków, murzynek nie wymagał skomplikowanych technik ani długiego czasu przygotowania, co czyniło go idealnym wyborem na szybki i zawsze udany deser. Dziś, mimo bogactwa dostępnych produktów, wierni jesteśmy tej sprawdzonej, prostej recepturze, która gwarantuje doskonały efekt.
Czym murzynek różni się od brownie i innych deserów
Choć zarówno murzynek, jak i brownie to czekoladowe ciasta, różnią się one zasadniczo pod względem struktury, składu i pochodzenia. Brownie to amerykański wynalazek, ciasto o bardzo gęstej, często niemal surowej w środku konsystencji, które zawiera duże kawałki czekolady lub orzechy. Jego tekstura jest bardziej zbita i kleista. Ciasto murzynek jest natomiast lżejsze i bardziej puszyste, co zawdzięcza oddzielnemu ubijaniu białek na sztywną pianę. Jego wilgotność pochodzi głównie z dodatku wody i kakao, a nie z czekolady. W przeciwieństwie do sernika, który opiera się na twarogu, murzynek jest ciastem biszkoptowo-tłuszczowym. Jego charakterystyczną cechą jest jednolita, delikatnie wilgotna i bardzo aromatyczna struktura, która doskonale komponuje się z lekkimi kremami, np. waniliowym, co jest rzadsze w przypadku intensywnie czekoladowego brownie.
Składniki na idealne ciasto murzynek z kakao
Sukces przepisu na murzynka tkwi w prostocie i jakości składników. Do przygotowania tego tradycyjnego deseru potrzebujemy produktów, które z pewnością masz w swojej kuchni. Kluczowe jest, aby jajka były w temperaturze pokojowej – dzięki temu białka ubiją się na idealnie sztywną pianę, a całe ciasto będzie bardziej napowietrzone. Pamiętaj również o przesianiu mąki pszennej razem z proszkiem do pieczenia – to gwarantuje, że ciasto będzie jednolite i bez grudek. Oto kompletna lista składników na wilgotne ciasto, które upieczesz w tortownicy o średnicy 24-25 cm.
- 200 g masła
- 170 g cukru (około 3/4 szklanki)
- 5 łyżek dobrej jakości kakao
- 125 ml wody (pół szklanki)
- 5 jajek (oddzielone żółtka od białek)
- 360 g mąki pszennej (przesianej)
- 1 łyżeczka proszku do pieczenia
- 1/2 łyżeczki sody oczyszczonej
- Szczypta soli
Podstawowe produkty: masło, jajka, mąka i kakao
Podstawą smaku i struktury murzynka są cztery filary: masło, jajka, mąka pszenna i kakao. Masło nadaje ciastu delikatność i bogaty, maślany aromat. Jajka, a konkretnie oddzielnie potraktowane żółtka i białka, są sekretem puszystości – żółtka wiążą masę, a ubite na sztywno białka wprowadzają do niej powietrze. Mąka pszenna typu 450 lub 500 jest tutaj najlepszym wyborem, zapewniając odpowiednią strukturę. Najważniejszym jednak składnikiem jest kakao. To od jego jakości zależy intensywność czekoladowego smaku i piękny, ciemnobrązowy kolor ciasta. Warto zainwestować w kakao o wysokiej zawartości masy kakaowej, które nada deserowi głębię, a nie tylko słodycz.
Dodatki: proszek do pieczenia, soda i woda dla wilgotności
Oprócz podstawowych składników, kluczową rolę odgrywają dodatki, które decydują o ostatecznej teksturze. Proszek do pieczenia i soda oczyszczona działają jako spulchniacze, zapewniając, że ciasto równomiernie wyrośnie w piekarniku. Soda ma dodatkowe zadanie – zobojętnia kwasy i pomaga uwydatnić kolor kakao. Prawdziwym sekretem wilgotnego ciasta jest jednak woda. W tym przepisie na murzynka podgrzewa się ją razem z masłem, cukrem i kakao. Ta gorąca mieszanka „zaparza” kakao, uwalniając cały jego aromat i tworząc gęsty, błyszczący płyn. Po połączeniu z resztą składników woda nie tylko rozpuszcza cukier, ale także, parując podczas pieczenia, pozostawia w cieście idealną, soczystą wilgoć, która odróżnia murzynka od suchych biszkoptów.
Szczegółowy przepis na murzynka ania gotuje
Poniżej przedstawiamy sprawdzony, tradycyjny przepis na murzynka, który krok po kroku poprowadzi Cię do sukcesu. Czas przygotowania to około 25 minut, a cały proces jest naprawdę prosty do przygotowania. Kluczem jest precyzja i dokładne trzymanie się kolejności czynności. Pamiętaj, aby wcześniej wyjąć jajka z lodówki i przygotować tortownicę (wymościć papierem do pieczenia lub wysmarować masłem i oprószyć mąką). Rozgrzej też piekarnik do 175°C z opcją góra/dół.
Krok po kroku: od podgrzania masła do ubicia białek
Rozpocznij od przygotowania czekoladowej bazy. W garnku lub rondelku o grubym dnie umieść pokrojone w kostkę masło, cukier, kakao i wodę. Podgrzewaj na małym ogniu, ciągle mieszając, aż masło się całkowicie rozpuści, a cukier rozpuści. Nie doprowadzaj do wrzenia. Zdjąć z ognia i odstawić do lekkiego przestudzenia. W międzyczasie oddziel żółtka od białek. Białka przełóż do wysokiej, czystej i suchej miski, dodaj szczyptę soli i ubijaj mikserem na najwyższych obrotach, aż uzyskasz sztywną, błyszczącą pianę. To bardzo ważny etap, który decyduje o puszystości ciasta. Żółtka dodaj do przestudzonej, ale jeszcze ciepłej masy maślano-kakao i dokładnie wymieszaj.
Łączenie składników i przygotowanie ciasta do pieczenia
Do miski z przesianą mąką pszenną dodaj proszek do pieczenia i sodę, wymieszaj. Teraz połącz wszystkie elementy. Do masy z żółtkami i kakao, przy ciągłym mieszaniu łyżką lub szpatułką, stopniowo dodawaj przesianą mąkę z proszkiem. Mieszaj tylko do połączenia składników – nie przemieszaj ciasta zbyt długo, aby nie straciło powietrza. Na końcu, delikatnie i stopniowo, włącz do masy ubite białka na sztywno. Rob to za pomocą ruchów od dołu do góry, aby jak najbardziej zachować puszystość piany. Gotowe ciasto przelej do przygotowanej tortownicy (24-25 cm) i wyrównaj powierzchnię.
Pieczenie i dekorowanie wilgotnego czekoladowego ciasta
Ostatni, decydujący etap to pieczenie. Czas pieczenia wynosi 35-40 minut w temperaturze 175°C. Ważne jest, aby nie otwierać piekarnika w pierwszej połowie pieczenia, aby ciasto nie opadło. Po upływie około 30-35 minut sprawdź jego gotowość. Wbij w środek drewniany patyczek (np. do szaszłyków) – jeśli wyjdzie suchy lub z lekkimi, wilgotnymi okruszkami, ciasto jest gotowe. Jeśli na patyczku zostanie mokra masa, piecz jeszcze kilka minut. Po upieczeniu wyjmij ciasto z piekarnika i pozostaw do całkowitego wystudzenia w formie. Dopiero później je wykładaj.
Czas i temperatura w piekarniku oraz sprawdzanie patyczkiem
Precyzyjne trzymanie się parametrów pieczenia to gwarancja idealnego murzynka. Piecz ciasto w temperaturze 175 stopni z włączonym nawiewem lub opcją góra/dół. Sprawdzić patyczkiem należy po 30-35 minutach. Pamiętaj, że każde piekarniki są inne, więc traktuj podany czas jako orientacyjny. Ciasto jest gotowe, gdy po naciśnięciu palcem wraca lekko sprężyście, a patyczek jest suchy. Wilgotne okruszki są dopuszczalne, ale nie może to być płynna masa. Po wyjęciu z piekarnika pozwól ciastu ostygnąć, co zapobiegnie jego zapadnięciu się i ułatwi późniejsze dekorowanie.
Propozycje polewy czekoladowej i kremu do dekoracji
Tradycyjny murzynek jest pyszny sam w sobie, ale polewa lub krem mogą podnieść go na wyższy poziom. Klasycznym wyborem jest polewa czekoladowa. Możesz przygotować prosty ganache, podgrzewając śmietankę 30% i zalewając nią połamaną gorzką czekoladę, a następnie mieszając do uzyskania gładkiej konsystencji. Po lekkim przestudzeniu polej nią wystudzone ciasto. Inną opcją jest krem czekoladowy na bazie masła i kakao, którym możesz posmarować wierzch ciasta, tworząc efekt tortu. Dekoracje można dopełnić wiórkami czekoladowymi, posiekanymi orzechami lub świeżymi malinami, które znakomicie komponują się z czekoladowym smakiem.
Dodaj komentarz